Đường tự do trong đồ ăn vặt và khuyến nghị của WHO

Bao bì đồ ăn vặt thường có một dòng ghi lượng đường, nhưng dòng đó không cho biết đường nào là đường "thêm vào". Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) có một cách phân loại riêng cho việc này, kèm hai mốc khuyến nghị. Bài này đi qua định nghĩa, hai mốc, cách quy ra gam, rồi áp vào vài món ăn vặt quen thuộc bằng số liệu của USDA.

Đường tự do là gì

Trong bản hướng dẫn về lượng đường nạp vào cho người lớn và trẻ em, xuất bản năm 2015, WHO chia đường thành ba nhóm:

• Đường nằm trong cấu trúc của trái cây và rau còn nguyên.
• Đường trong sữa (lactose và galactose).
• Đường tự do (free sugars).

Đường tự do gồm các đường đơn và đường đôi do nhà sản xuất, người nấu hoặc người ăn thêm vào thực phẩm và đồ uống, cộng với đường có sẵn trong mật ong, siro, nước ép trái cây và nước ép trái cây cô đặc. Hai chi tiết dễ bị hiểu nhầm: mật ong vẫn được tính là đường tự do dù là nguyên liệu tự nhiên, và nước ép trái cây cũng vậy.

Theo chính văn bản, khuyến nghị tập trung vào đường tự do vì chưa có báo cáo bằng chứng về tác động bất lợi của đường trong trái cây nguyên và đường trong sữa.

Hai mốc của WHO

Bản hướng dẫn đưa ra ba ý, trong đó có hai mốc con số:

• WHO khuyến nghị giảm lượng đường tự do trong suốt cuộc đời (khuyến nghị mạnh).
• Ở cả người lớn lẫn trẻ em, giữ đường tự do dưới 10% tổng năng lượng nạp vào (khuyến nghị mạnh).
• WHO đề xuất giảm thêm xuống dưới 5% tổng năng lượng (khuyến nghị có điều kiện).

"Khuyến nghị mạnh" và "có điều kiện" là thuật ngữ của WHO về mức chắc chắn của bằng chứng. Văn bản nêu cơ sở như sau: mốc 10% dựa trên bằng chứng chất lượng trung bình từ các nghiên cứu quan sát về sâu răng, còn mốc 5% dựa trên bằng chứng chất lượng rất thấp từ các nghiên cứu sinh thái. Với cân nặng, bằng chứng được xếp ở mức thấp và trung bình. Văn bản cũng lưu ý rằng những nước đang có mức tiêu thụ đường tự do thấp thì không nên để mức đó tăng lên.

Quy ra gam

Mốc của WHO tính theo phần trăm năng lượng cả ngày, nên muốn biết bao nhiêu gam phải biết ngày đó ăn bao nhiêu kcal. Chính bản hướng dẫn ghi carbohydrate cho 4 kcal mỗi gam, nên phép tính như sau.